Dodane: 23.04.2025

W obliczu ogłoszonych niedawno przez prezydenta USA Donalda Trumpa ceł, celem zrozumienia jego intencji, kilku jego doradców ekonomicznych znalazło się w centrum uwagi. Jednym z nich jest Stephen Miran, przewodniczący Rady Doradców Ekonomicznych Trumpa.

Kim jest Stephen Miran i dlaczego jest ważny w tym kontekście? Miran został szefem Doradców Ekonomicznych administracji Donalda Trumpa w marcu tego rok, a jego awans sygnalizuje konsolidację protekcjonistycznej wizji gospodarczej Trumpa w jego administracji. Przed objęciem stanowiska Stephen Miran pracował jako starszy strateg w funduszu hedgingowym Hudson Bay Capital Management. Był także podczas pierwszej kadencji prezydenckiej Donalda Trumpa tj. w latach 2020-2021 starszym doradcą ds. polityki gospodarczej w Departamencie Skarbu USA. Wówczas jego bezpośrednim przełożonym był Steven Mnuchin, który piastował stanowisko sekretarza skarbu.

W listopadowym dokumencie zatytułowanym „Przewodnik dotyczący restrukturyzacji globalnego systemu handlu”, a zatem jeszcze przed oficjalnym objęciem przez Donalda Trumpa prezydentury, Miran przedstawił twardą strategię handlową przyszłej administracji prezydenckiej. Chociaż nie był to pierwszy projekt zakładający twarde porozumienie partnerów handlowych z USA, to wzmianka Mirana o tej koncepcji w listopadzie przyciągnęła znaczną uwagę. Jednakże w przemówieniu wygłoszonym 7 kwietnia 2025 r., w konserwatywnym thik-tanku, Miran poszedł jeszcze dalej, argumentując, że kraje korzystające z amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa i wsparcia gospodarczego powinny w większym stopniu przyczyniać się do zwrotu poniesionych przez USA nakładów.

W swoim przemówieniu w Hudson Institute, Stephen Miran stwierdził, że Stany Zjednoczone od dawna ponoszą koszty dostarczania „globalnych dóbr publicznych”, w tym zarówno bezpieczeństwa militarnego, jak i stabilnego systemu finansowego skupionego wokół dolara amerykańskiego. Jednocześnie argumentował, że inne kraje odnoszą nieproporcjonalne korzyści z tego rozwiązania, bez konieczności samodzielnego wnoszenia odpowiednich nakładów finansowych wobec czego, zaproponował zestaw opcji mających na celu poprawę „podziału obciążeń”.

Propozycje Mirana równoważenia obciążeń obejmowały: po pierwsze akceptację przez partnerów handlowych ceł na eksport do USA bez odwetu, co należy rozumieć jako swoistą zapłatę za lata ochrony militarnej oraz gospodarcze. Po drugie Miran proponuje szersze otwarcie przez inne kraje swoich rynków na towary z USA. Po trzecie, przywódcy z innych krajów powinni skłonić swoich obywateli do inwestowania w amerykański przemysł, co uchroni ich od płacenia ceł. Wreszcie po czwarte, rządy mogą wystawiać czeki dla Departamentu Skarbu USA, aby w ten sposób pomóc w „finansowaniu globalnych dóbr publicznych”.

Wiele twierdzeń Mirana w przemówieniu było echem tych z listopadowego artykułu, w którym przypisał on duży deficyt handlowy Ameryki, utrzymującemu się przewartościowaniu dolara amerykańskiego jako światowej waluty rezerwowej i zasugerował, że „porozumienie Mar-a-Largo” – nazwane tak na cześć rezydencji Trumpa na Florydzie – może trwale osłabić dolara amerykańskiego w uporządkowany sposób.

Dodatkowo w swoich uwagach w Hudson Institute Miran powiedział, że Chiny są jednym z krajów, które kupiły amerykańskie aktywa, „aby manipulować własną walutą i w ten sposób utrzymują tani eksport”. Miran sugeruje także, że „w latach poprzedzających krach w 2008 roku, Chiny wraz z wieloma zagranicznymi instytucjami finansowymi zwiększyły swoje zasoby amerykańskiego długu hipotecznego, co pomogło napędzić bańkę na rynku nieruchomości, zmuszając sektor mieszkaniowy do setek miliardów dolarów kredytu bez względu na to, czy inwestycje miały sens”
Według Mirana, zrównoważenie bilansu handlowego jest możliwe wyłącznie poprzez trwałe osłabienie dolara. Dlatego Miran chce aby główne gospodarki sprzedały aktywa dolarowe i zamieniły krótkoterminowe obligacje skarbowe na obligacje o bardzo długich pozycjach w ramach skoordynowanego działania na rzecz zrównoważenia światowego handlu. W tym kontekście wymienia Chiny wraz z innymi dużymi gospodarkami, takimi jak Japonia i Unia Europejska, dla których proponuje wielostronne porozumienie „Mar-a-Lago Accord” – podobne do porozumieniu „Plaza Accord”, które cztery dekady temu, osłabiło dolara amerykańskiego w stosunku do walut Francji, Niemiec, Japonii i Wielkiej Brytanii.

W odpowiedzi na wystąpienie Stephena Mirana, współdziekan Chińskiego Instytutu Badań nad Rynkiem Kapitałowym na Uniwersytecie Renmin – Zhao Xijun – powiedział, że przemówienie Mirana, nie pokazało kalibru, jakiego oczekuje się od poważnego ekonomisty. A sugestię Mirana, że kraje powinny bezpośrednio finansować Departament Skarbu USA, określił jako „bandycki i dominujący akt” przebrany za wkład w tak zwane globalne dobra publiczne.